Kentsel dönüşümde kiracılar, riskli yapı kararı kesinleşip bina tahliye edileceğinde malikler gibi binayı boşaltmak zorunda kalır. Hak sahiplerine, yani belirli şartları taşıyan maliklere ve kiracılara geçici konut ya da kira yardımı yapılabiliyor; ancak başvuru şartları ve tutarlar zaman zaman değiştiği için güncel bilgiyi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan ya da il müdürlüğünden almak gerekir. Devletin kira yardımı ile müteahhidin sözleşmeyle vereceği kira desteği ise birbirinden ayrı iki konudur.
Bu rehberde, Karşıyaka'da yürüttüğümüz dönüşüm projelerinde maliklerden ve kiracılardan en sık duyduğumuz soruları yanıtlıyoruz.
Devletin kira yardımı ile müteahhidin kira desteği arasındaki fark
Kira yardımı
6306 sayılı Kanun kapsamında, riskli yapının boşaltılması sırasında hak sahiplerine geçici konut tahsisi ya da kira yardımı yapılabilmektedir. Bu yardımın kimlere, hangi süre için ve hangi tutarda yapılacağı resmi düzenlemelerle belirlenir ve değişebilir. Bu nedenle bu sayfada bir tutar ya da süre yazmıyoruz. Güncel şartlar için:
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın resmi duyurularını,
- İzmir Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nü,
- e-Devlet üzerindeki ilgili hizmetleri
takip etmenizi öneririz. Başvurunun hangi aşamada ve hangi belgelerle yapılacağını da bu kaynaklardan öğrenebilirsiniz.
Müteahhidin kira desteği
Bazı kat karşılığı sözleşmelerinde müteahhit, inşaat süresince maliklere ayrıca kira desteği öder. Bu bir yasal zorunluluk değil, malikler ile müteahhit arasındaki pazarlığın parçasıdır. Verilecekse tutarın nasıl belirleneceği, hangi tarihler arasında ödeneceği ve teslim gecikirse devam edip etmeyeceği sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Bu konuyu kat karşılığı sözleşmesinde dikkat edilecekler rehberinde ayrıntılı ele aldık.
Kiracıysanız sizi neler bekliyor?
Oturduğunuz bina için riskli yapı kararı çıktıysa şunları bilmeniz işinizi kolaylaştırır:
- Bilgilendirilme: Riskli yapı tespiti ve tahliye süreciyle ilgili bildirimler idare tarafından yapılır. Ev sahibinizden de sürecin hangi aşamada olduğunu öğrenebilirsiniz.
- Tahliye: Bina yıkılacağı için tahliye zamanı geldiğinde kiracıların da binayı boşaltması gerekir. Taşınma hazırlığına erken başlamanız sizi zor durumda bırakmaz.
- Kira yardımı başvurusu: Kiracılar da belirli şartlarla kira yardımından yararlanabiliyor. Şartları taşıyıp taşımadığınızı il müdürlüğünden öğrenin.
- Kira sözleşmesi ve depozito: Mevcut kira sözleşmenizin durumu, depozitonun iadesi ve varsa diğer haklarınız için ev sahibinizle yazılı olarak anlaşmanızı, gerekirse bir avukata danışmanızı öneririz.
- Yeni binaya dönüş: Yeni binada yeniden kiracı olmak, pratikte ev sahibinizle yapacağınız yeni bir anlaşmaya bağlıdır. Bu isteğinizi erkenden konuşmanız faydalı olur.
Maliki iseniz ve dairenizde kiracı varsa
Dairesini kiraya vermiş maliklerin iki tarafı birden yönetmesi gerekir: hem dönüşüm sürecini hem de kiracıyla ilişkiyi. Önerilerimiz:
- Riskli yapı tespiti başvurusu yapıldığında kiracınızı bilgilendirin; süreç ilerledikçe gelişmeleri paylaşın.
- Tebliğ ve tahliye tarihlerini kiracınıza yazılı olarak iletin.
- Depozito iadesi ve son kira dönemi gibi konuları önceden yazılı olarak netleştirin.
- Kira yardımı başvurusunda kendi durumunuz ile kiracınızın durumunun ayrı değerlendirildiğini unutmayın; ikiniz de güncel şartları il müdürlüğünden öğrenin.
- Kira sözleşmesinin hukuki durumu için bir avukattan görüş alın.
Evinden çıkacak malikler için pratik hazırlık
Kendi dairesinde oturan maliklerin en büyük kaygısı, inşaat süresince nerede oturacaklarıdır. Süreci rahatlatan birkaç adım:
- Takvimi erken öğrenin: Sözleşmedeki tahliye tarihini ve teslim süresini bilmek, kiralayacağınız evin sözleşme süresini planlamanızı sağlar.
- Bütçeyi gerçekçi yapın: Kira yardımı ya da müteahhit desteği olsa bile, taşınma ve iki taşınma arasındaki giderleri hesaba katın.
- Abonelikleri kapatın: Elektrik, su, doğalgaz ve internet aboneliklerini yıkımdan önce kapatın ya da yeni adrese taşıyın.
- Adres değişikliği: Nüfus kaydı, okul, banka ve diğer kurumlar için adresinizi güncelleyin.
- Eşyaları ayırın: Yeni binaya taşımayacağınız eşyalar için taşınma öncesi karar vermek, iki kez taşıma yapmanızı önler.
Yaşlı ve hareket kısıtlı komşular için ayrıca düşünün
Karşıyaka'daki eski apartmanlarda uzun yıllardır aynı binada oturan yaşlı malikler ve kiracılar sıkça bulunuyor. Taşınma, onlar için yalnızca bir adres değişikliği değil; alıştıkları komşuluktan, eczaneden, sağlık kuruluşundan uzaklaşmak anlamına da gelebiliyor. Apartman yönetimi ve diğer malikler olarak şunları önceden konuşmak süreci insani kılar:
- Tahliye tarihini bu komşulara herkesten önce ve yüz yüze bildirmek
- Kira yardımı başvurusu ve belge hazırlığında yardımcı olmak
- Asansörlü ya da giriş katı bir geçici konut bulmalarına destek olmak
- Yeni binada daire tercihi yaparken kat ve erişim ihtiyaçlarını gözetmek
Yeni binaların asansörlü yapılması, bu komşular için dönüşümün en somut kazanımlarından biri oluyor.
Karşıyaka'da dönüşüm sırasında yakın kalmak
Karşıyaka'da dönüşüme giren maliklerin önemli bir kısmı, inşaat süresince aynı mahallede ya da yakın mahallelerde kiralık ev arıyor. Okul, iş ve alışkanlıklar açısından bu anlaşılır bir tercih. Biz de malikleri inşaatın hangi aşamada olduğu konusunda düzenli bilgilendiriyor, şantiyeyi görmek isteyenleri ağırlıyoruz. Bahriye Üçok'taki Defne Apartmanı'nda inşaat Kasım 2022'de başladı ve Kasım 2023'te oturma raporu alınarak malikler yeni binalarına kavuştu; inşaatın bu kısmının süresi, kira planlaması için iyi bir fikir verir. Ancak her binanın takvimi kendi sözleşmesinde belirlenir.
Sonraki adım
Dönüşüm sürecinin bütününü kentsel dönüşüm süreci adım adım rehberinde, Karşıyaka'daki çalışmalarımızı Karşıyaka kentsel dönüşüm sayfamızda bulabilirsiniz. Binanızın ve kiracılarınızın durumunu birlikte konuşmak isterseniz bize ulaşabilirsiniz.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Kendi binanız için güncel durumu birlikte değerlendirelim.
